موزه تاریخی شهر خجند چندين سال پیش گشایش یافت. اين موزه هم اکنون به مهمترین مکان دیدنی شهر تبدیل شده و بازدید از آن جزء برنامههای حتمی ميهمانان دوّمین شهر بزرگ تاجیکستان است. نمای ساختمان آن که به استحکامات عظیم باستانی میماند، یادآور دژ بزرگی است که زمانی در کرانۀ رود سیر(سیحون) خودنمایی میکرد و گویا در سدۀ چهارم پیش از میلاد دیدبانگاه لشکر اسکندر مقدونی بوده است. بازماندههای آن دژ کهن را میتوان درست در کنار همین ساختمان جدید امروزي به نظاره نشست. در واقع بنای جديد موزه تاریخی خجند در گوشۀ راست همان دژ باستانی بنا شده است.
دره زرافشان، سرزمینی وسیع و پر از تضادهاست. با تاریخی منزوی و اسرارآمیز که هالهای از رمز و راز را به خود گرفته است، این دره برای هر کسی که میخواهد بقایای جاده ابریشم، فرهنگهای باستانی و منزوی، و فرصتی برای تجربه تاریخ هزاران ساله را از نزدیک ببیند، یک مقصد ضروری است. این دره محل تلاقی سغدیها و سایر قبایل آسیای مرکزی است، تمدنهایی که به زمان اسکندر مقدونی بازمیگردند و هنوز هم سنّتهای خود را حفظ کردهاند. میراث شگفتانگیز آنها در سنگنوشتههای محوطههای باستانشناسی پنجکنت و سرزم حک شده است.
یک کشف کاملاً اتّفاقی انگیزه را برای یک کشف بزرگتر بالا برد. در سال 1976 عاشورعلی مقيم روستای عوضعلی بعد از بازدید از یک موزه تاریخی در شهر پنجکنت باستانشناسان را دربارهی یافته جالب توجّه خودش مطّلع ساخت. او یک تبر برنز را نزدیک خانه خودش پیدا کرده بود. عاشورعلی متوجّه شده بود كه تبری كه او پيدا كرده شباهت زيادی به تبری دارد كه در موزه برای نمايش قرار گرفته است. تبری كه در موزه قرار داشت یک تبر برنز بود که در اواخر قرن 19 در روستای يار در منطقه پنجکنت یافت شده بود.
در كنار رود زرافشان، در قسمت پايان دهِ ويشب، واقع در ولايت سغد تاجيكستان مزار مباركي وجود دارد كه مردم آن را منسوب به عارف نامآور و آفتاب عالم عرفان شمسالدّين تبريزي ميدانند. اين روستا حدوداً 200 كيلومتر تا شهر دوشنبه پايتخت تاجيكستان و 250 كيلومتر تا شهر سمرقند فاصله دارد. مردم روستاي ويشب و روستاهاي اطراف تمامي مراسم و سنّتهاي مذهبي خود را در اين مزار انجام ميدهند. علاوه بر اين از شهرهاي بزرگي همچون سمرقند و بخارا، پنجكنت، استروشن، خجند و مناطق ديگر مردمان زيادي به زيارت اين سلطان عارفان ميرسند و اعتقاد و اخلاص بيپاياني نسبت به ايشان دارند. مردم اين مزار را با نام مزار مولانا محمّد شمسالدّين محمّدابن عليابن ملك داد سبزپوش تبريزي ميشناسند.
شهر خاروغ پایتخت استان خودمختار بدخشان[2] با جمعيّتی حدود 30 هزار نفر در زمینهای کمعرض و مرتفع و در 2060 متری از سطح دریا و نزدیک محل تلاقی رودخانههای غُند[3] و شاهدارا[4] در مرز افغانستان واقع شده است. درّه رودخانه در اینجا باریک است و شهر در دو خیابان بزرگ شكل گرفته كه در دو طرف خيابان اصلی رديفی از درختان صنوبر قرار دارد.[5] در سال 1895 زمانی که سرانجام مرز بین امپراتوری روسیه و افغانستان تعیین شد مرز از سهخانه و یک سربازخانه و روستای کوهستانی کوچکی از خاروغ تشكيل شد. جادهای از آش[6] تا خاروغ ساخته شد امّا جاده تنها این امکان را فراهم میکرد تا اسب سواران کالاها را به کاروانهای شتر تحویل بدهند.
حملونقل در تاجیکستان، با توجه به طبیعت کوهستانی و جادههای پرپیچ و خم این کشور، یکی از موضوعات مهم برای مسافران است. از وسایل نقلیه عمومی مانند مینیبوسها (ماشروتکا) و تاکسیهای اشتراکی در شهرهای بزرگی چون دوشنبه و خجند تا پروازهای داخلی به مناطق دورافتاده مانند خاروغ، گزینههای مختلفی برای جابهجایی وجود دارد. با این حال، بهدلیل کمبود راهآهن و شرایط بعضاً دشوار جادهای، برنامهریزی دقیق برای سفر زمینی ضروری است. آشنایی با سیستم حملونقل محلی و صبر کافی، به شما کمک میکند تا از سفر در این کشور زیبا لذت ببرید.
سفر به کشورهای ازبکستان و تاجیکستان، با تاریخ غنی، فرهنگ اصیل و طبیعت بکر، تجربهای فراموشنشدنی را برای هر گردشگری رقم میزند. اما انتخاب یک گروه گردشگری معتبر و حرفهای برای این سفر میتواند تفاوت بزرگی در کیفیت و لذت سفر ایجاد کند. "گروه گردشگری "سفرهای ناز" با ارائه خدمات منحصر به فرد و برنامهریزی دقیق، یکی از بهترین گزینهها برای سفر به این دو کشور زیبا و تاریخی است. در این مقاله به دلایل اصلی که چرا باید با سفرهای ناز به ازبکستان و تاجیکستان سفر کنیم، میپردازیم.
درّه ورزاب منطقه تفریحی مورد علاقه ساکنین دوشنبه است. در آنجا تعداد زیادی منطقه تفریحی و مکانهایی برای استراحت و يا به قول تاجيكها دمگيری وجود دارد. ورزاب به عنوان یک منطقه جغرافیایی کوچک نزدیک دوشنبه، در نقطه تقاطع سرچشمه رود ورزاب و قسمتهای مرکزی از سراشیبیهای جنوبی رشته کوه حصار بسیار شناخته شده است. ناحیه ورزاب در مرزهای شمالی درّه زرافشان و در سراشیبیهای شمالی رشته کوه حصار واقع شده است. از شرق به درّه رامیت و از جنوب شرقی به راحتی و وحدت میرسد. بزرگراههایی که دوشنبه را با بخشهای شمالی کشور و درّه فرقانه، استرفشن (اوراتپّهسابق)، خجند، (لنينآبادسابق) و عینی و پنجکنت، به هم پیوند میدهند از درّه ورزاب عبور میكنند.
خجند دوّمين شهر بزرگ تاجيكستان میباشد، كه در شمال كشور واقع شده است، يكی از قديمیترين شهرهای تاجيكستان كه حدود 2300 سال قبل در طول دوران الكساندر بزرگ تأسيس شد. طبق گفته تاريخ نويسان يونانی در سال 329 قبل از ميلاد مسيح، الكساندر بزرگ قلعهای بر روی رودخانه تانايس يا ياكسارت (سيحون امروزی) بنا كرد، و با آن مرز طبيعی امپراطوری خود را مشخّص كرد. وی آن را به نام خود ناميد و آن را با جنگجويان يونانی و جمعيّت محلّی سكنی داد. البته اين قلعه در ابتدا يك شهر نبود. هر چند، بعدها به دليل موقعيت جغرافيايی و استراتژيكی آن جمعيّت آن زياد شده و تبديل به شهری بزرگ شد. در تاريخ اين شهر به نام الكساندر يا اسخاتا شناخته میشود.
چشیدن غذاهای ویژه تاجیکستان یکی از نکات برجسته هر بازدید از این کشور است. نه تنها مواد اولیه تازه و خوشمزه به صورت محلی تولید میشوند، بلکه موقعیت این کشور در جاده ابریشم باعث شده است که برای قرنها، غذاهای ملّی متنوع آن تحت تأثیر فرهنگهای چین، روسیه، ایران و شبهقاره هند قرار بگیرد. در اینجا هشت غذای برتر معرفی میشوند که آشپزی تاجیکستان را از کشورهای همسایه متمایز میکند:
بهترین زمان برای سفر به تاجیکستان بهطور کلی از اردیبهشت تا مهر (می تا اکتبر) است، زمانی که آبوهوا در بیشتر مناطق معتدل و دلپذیر بوده و جادههای کوهستانی قابلدسترسی هستند. در این ماهها، دشتهای شمالی و درههای سرسبز مانند رودخانه زرافشان و دریاچه اسکندرکول در اوج زیبایی خود قرار دارند و فرصتهای بینظیری برای طبیعتگردی و کوهنوردی فراهم میکنند. همچنین، جشنوارههای فرهنگی و رویدادهای محلی در این فصلها برگزار میشوند که میتوانند تجربهی سفر را غنیتر کنند.
در روز نهم به سوی پنجکنت راندیم. با اتومبیلهایی راحت در جادهای کوهستانی و پیچ در پیچ، و رانندهای خوش سخن که در تمام راه نوارهای موسیقی تاجیکی برایمان گذاشت با صدای خواننده مشهور و زیبای تاجیک شبنم ثریا. شهر خجند را پشت سر نهادیم با آرزوی دیداری دیگر که زادگاه کمال خجندی است و گرامی است.
تاجیک/ تاجیکها، قومی مسلمان و فارسی زبان از نژاد آریایی، قدیمیترین ساکنان آسیای مرکزی و افغانستان و ناحیة سینکیانگ چین و عمدهترین جمعیت جمهوری تاجیکستان میباشند. این قوم در شمال هندوستان، ازبکستان، قرقیزستان، قزاقستان و ایران نیز پراکندهاند. شرقیترین منطقة تاجیکنشین، وادی سرکول سینکیانگِ چین است. تاجیکها در ایران، عمدتاً در استانهای خراسان و سیستان و بلوچستان به سر میبرند.[1] تاجیکها خود را تُجیک مینامند.
در پایان نخستین هزارهی قبلا از میلاد مسیح ساخت قلعههای محکم به منظور جلوگيری از تهدید حملات نظامی همسایگان آغاز شد. نخستین قلعه در تاجيكستان يمچون بود. روستايی به همين نام نيز در نزديكی قلعه وجود دارد. عدّهای قلعه يمچون را كافر قلعه نيز مینامند. قلعه يمچون در قرن 3 قبل از میلاد در کنارهی سمت راست رودخانهی پنج روی تپّه ماهورهای رشته کوه وَخَن[2] ساخته شده است. قلعه روی یک پرتگاه قرار دارد و دائماً با ریزابههای رودخانههای پنج، شسته میشود. مسيرهای زير قلعه بسيار شيب بوده و در تمام طول سال دست نیافتنی هستند. آنها در طراحی قلعه مورد استفاده قرار گرفتهاند.
در گذشته منارهها، در كنار مساجد و يا مدارس از خشت، سنگ و چوب ساخته میشدند. كاربرد مهمّ منارهها در گذشته استفاده از آنها برای اذان گفتن بود. منارهها به شکل مدوّر و يا چارگوش بنا شده و با کتیبهها و تزئينات مختلف مانند: كاشی كاری تزئين میشدند. تعداد كمی از منارههای قديمی در تاجيكستان هنوز باقی مانده و بعضی از آنها ترميم و بازسازی شده است.
قرغان تپّه بزرگترین مرکز فرهنگی صنعتی درّهی وخش در 97 کیلومتری جنوب دوشنبه واقع است. مطابق با برخی تحقیقات قرغان تپّه در قرن 7 به وجود آمده اگر چه برخی قدمت آنرا بسیار بیشتر میدانند. شهر در قسمت بالایی درّهی وخش و در مرکز یک مرغزار واقع است. در قرون وسطی این ناحیه را ختای و شهر را ليواقند یا وخش میخواندند.
در فاصله نه چندان دور از شهر تورسنزاده درّه شیرکنت[2] شروع شده است؛ جایی که پارکی طبیعی-تاریخی با همان نام واقع شده است. پارک در ژوئن سال1991م به منظور حفاظت از گیاهان منحصر به فرد منطقه، اکوسیستمها و بناهای فرهنگی و طبیعی بعلاوه مطالعه دقیق دربارهی منطقهی جنوب غربی حصار تأسيس شده است.
در بسیاری از محیطها، غذا از نقش صرفاً تغذیهای خود فراتر رفته و به بومهایی برای هویت ملّی تبدیل میشود که با طعمها و رایحههای میراث فرهنگی رنگآمیزی شدهاند. آسیای مرکزی، منطقهای غنی از تاریخ و فرهنگ، موزاییک آشپزی را ارائه میدهد که به اندازه مناظر آن متنوع است. در میان غذاهای متعددی که این منطقه پرجنبوجوش را زینت دادهاند، یکی به دلیل سادگی، تاریخچه و بحثهایی که برمیانگیزد، برجستهتر است: پلو (که گاهی اوش، پلاو، پیلاف، پلو یا پیلوف نیز نامیده میشود). با این حال، ادعای تعلق پلو به یک ملت واحد، نادیده گرفتن واقعیت و عمق میراث مشترک آسیای مرکزی است. این داستان فقط درباره یک غذا نیست؛ این داستان درباره مردم، ملتها و فرهنگهایی است که از طریق تاریخ مشترکشان بافته شدهاند.
کوههای فان، غربیترین بخش رشتهکوه پامیر-آلای، یک مانع طبیعی عظیم هستند که در استان سغد شمال تاجیکستان، رشتهکوههای زرافشان و حصار را قطع میکنند. این کوهها بلندترین بخش رشتهکوه زرافشان را تشکیل میدهند و چه با پای پیاده و چه با ماشین به آنها نزدیک شوید، نمیتوانید از عظمت و زیبایی آنها شگفتزده نشوید.این کوهها که اغلب بهعنوان جواهرات تاجیکستان بهدلیل دریاچههای فیروزهای و آبیآسمانیشان شناخته میشوند، پوشیده از درختان ارس و دیگر جنگلهای بومی هستند. جمعیت انسانی در این منطقه امروزه کمتراکم است، اگرچه در دوران باستان شهرهای بزرگی در اینجا وجود داشتند، امّا مزیت این وضعیت این است که گیاهان و جانوران به خوبی رشد میکنند و به راحتی میتوان به طبیعت بکر پناه برد.
بحث سفرهای زمینی همیشه برای بسیاری از مسافران جذاب بوده، بهخصوص اگر پای قطار در میان باشد. قطار بهعنوان یکی از ایمنترین و دلچسبترین وسایل حملونقل شناخته میشود، اما موضوع وقتی به تور تاجیکستان از تهران با قطار میرسد، با واقعیتهای مهمی روبهرو میشویم که دانستن آنها قبل از برنامهریزی سفر ضروری است.
منابع قابل توجّهی آب در حدود 460 کیلومتر مکعب، روی یخچالهای طبیعی متمرکز شده است. این یخچالها در حدود 7820 کیلومتر مربع یا 5/5 درصد از کل مساحت کشور را اشغال ميكنند. یکی از بزرگترین یخچالهای درّهای کوهستانی جهان، یخچال فدچنکو[1] (652 کیلومتر مربع با حدود 70 کیلومتر طول) در پامیر واقع شده است. در کل میتوان گفت: بیش از 60 درصد از کلّ یخچالهای آسیای مرکزی در تاجیکستان قرار گرفتهاند، که بیشتر آنها در شمال و شرق پامیر میباشند.
اجنّهتپّه، تپّهشیطان[2]، تپّهجادوگر[3]، تپّه شرارت و جن[4] نامی است که ساکنین محلّی به دشت مرتفعی که از سه طرف با حفرهها و نهرهای آبیاری احاطه شده و در بوته زارهای انبوه مدفون شده و با برآمدگیها و سنگهای بدون شکل احاطه شده است، میدهند.
درّه یغناب تقریبا از 150 كیلومتری شمال پایتخت تاجیكستان (شهر دوشنبه) شروع میشود. درّه كمی قبل از گذرگاه انزاب شروع شده و حدود 60 كیلومتر طول دارد. درّه توسط رودخانههای كومبیل و برزنگا شكل گرفته كه از یخچالهای طبیعی تقاطع كوهستانی تاكعلی سرچشمه میگیرد. انشعابات رودخانههای یغناب به رودخانه زرافشان جاری میشود و محدودهی زرافشان را از محدوده حصار جدا میكند. قسمت بالایی درّه به دلیل چمنزارهای باشكوه به دامنه كوههای آلپ مشهور میباشد. منطقه جمعیت دائمی ندارد. تنها در تابستان چوپانها، گاوهایشان را برای چرا به اینجا میآورند.
مجتمع معماری تاريخی حضرت شاه در بخش قديمی شهر استروشن واقع شده كه متشكل از 3 ساختار مذهبی است. آرامگاه حضرت شاه، آرامگاه خدايار ولعمی و مسجد حضرت شاه و(همچنين مسجد نمازگاه) كه به شكل نيم دايرهای اطراف يك چشمه آب چيده شدهاند. حضرت شاه نام روحانی است كه در آنجا تدفين شده. طبق افسانههای شفاهی وی برادر كاظم بن عباس است كه به طور فرضی در قرن يازدهم در مجتمع شاه زند سمرقند تدفين شده و عموزادهی حضرت محمّد(ص) میباشد. در قديم قبرستان، مدرسه، گورخانه و نگارخانه در مجاورت آرامگاه وجود داشت. طبق اسناد ضبط شده دوازده قاری قرآن در شش حجره در آرامگاه زندگی میكردند و برای روح متوفّی كه در قبرستان همجوار دفن میشود طلب مغفرت كنند.
تاجیکستان کشوری فارسی زبان است، که مردم آن به گویش فارسی تاجیکی سخن میگویند. اکنون در این کشور از خط استاندارد شدهٔ سیریلیک برای نگارش زبان فارسی استفاده میکنند، در حالی که دو کشور دیگر فارسی زبان یعنی ایران و افغانستان از خط فارسی استفاده میکنند، که بیش از هزار سال است، برای نگارش زبان فارسی استفاده میشود.
پنجکنت باستانی در نزدیکی شهر پنجكنت امروزی واقع شده و نماینده یک اثر تاریخی بینظیر در اوایل قرون وسطی است. پنجكنت در قرنهای 5 تا 8 ميلادی شرقیترین نقطه شهر سغدیان بود. (غفوراف، باباجان. تاجيكان. جلد اوّل و دوّم، عرفان، دوشنبه،1377ه.ش-1997م – ص 3831) سغدیها کسانی بودند که به زبان ایرانیان شرق صحبت میكردند و از نیاکان تاجیکیها محسوب میشوند. در ربع اول قرن 8 ميلادی پنجکنت مرکز قلمرو آخرین پادشاه، دیواشتیچ بود که با شاهزادهی سغدیان بر سر قدرت شهر سمرقند، پایتخت سغدیان جنگید.
كوهستان فان مقصد توريستی مشهوی است كه در شمال غربی تاجيكستان واقع شده است. منطقه كوهستانی فان برای ديدار بسيار مناسب است. يك جادهی آسفالت دوشنبه را به بزرگترين درياچهی منطقه يعنی درياچه اسكندركول میرساند. جادهای ديگر از سمت شهر خجند و شهر استروشن و گردنه 3376 متری شهرستان و جادهای ديگر از شهر پنجكنت به درياچه زيبای اسكندركول میرسد. اكثر جادههای مناطق كوهستاني فان بدون آسفالت و شوسه میباشد. در عين حال مسيرهای اصلی آسفالته میباشد.
تورهای تاجیکستان در ایران یکی از سفرهای محبوب به مقصدی نزدیک، فرهنگی و خاص است. با این حال بسیاری از افراد وقتی لیست قیمت تورهای تاجیکستان را مشاهده میکنند، گمان میکنند قیمتها نسبت به خدمات یا مقصد گرانتر از انتظار است. برای فهم بهتر این موضوع، باید علل اصلی افزایش قیمتها در این تورها را شناخت و سپس دید دقیقتری نسبت به ارزش خدمات آژانسهای مختلف پیدا کرد.
بالجوان يك منطقه تاریخی در تاجیکستان است. نتایج حفّاریهای طولانی مدت باستانشناسی در كوروكسای در نزدیکی بالجوان امروزی ثابت میکند که 200-800 هزار سال پیش زندگی گیاهی جلگهای و بدون درخت در این ناحیه نفوذ داشته است و حیوانات عجیبی همچون اسبها، کرگدنها، میمونهای وابسته به میمونهای دمکوتاه امروزی، ببرهای دندان شمشیری، زرّافهها و نیاکان فیلها میزیستهاند. بیش از هزار سال پیش بالجوان جزئی از حکومت سامانی بود.
هجدهمین سفر گروهی جاده ابریشم در مهرماه 1403 برگزار شد. در این سفر کم نظیر و پرهیجان 14 نفر از شهرهای اصفهان، تهران و مشهد شرکت داشتند. برنامه سفر طبق اعلام قبلی با پرواز به سمت تاشکند آغاز شد و در نهایت در شهر دوشنبه پایتخت کشور تاجیکستان به پایان رسید.
ابوعبدالله رودکی پایهگذار و پدر شعر کلاسیک فارسی است که در اواخر قرن 9 و اوایل قرن 10 در طی سلسله سامانیان زندگی میکرد. او قصیدهها و شعرهای معروفش را به زبان فارسی مینوشت. رودكی یک خواننده و موسیقیدان با استعداد بود. او چنگ را به زيبايی مینواخت. نصر بن احمد سامانی (943-914م) رودکی را به بخارا دعوت کرد. رودكی بيشتر عمرش را در بخارا گذراند و از زمانی که حامیش را در سال 937م از دست داد؛ دوران سختي و تنگدستی وی شروع شد.
تورهای تاجیکستان یکی از محبوبترین گزینههای سفر خارجی برای علاقهمندان به فرهنگ و طبیعت آسیای مرکزی هستند. این تورها معمولاً شامل پرواز، اقامت، گشت شهری، لیدر فارسیزبان و خدمات کامل مسافرتی میشوند و مقصدهایی مثل دوشنبه و دیگر شهرهای تاریخی تاجیکستان را پوشش میدهند. همانطور که در اطلاعات پکیجهای دیگر آژانسها مشاهده میشود، قیمت تورهای نوروزی تاجیکستان میتواند از حدود ۶۹۰ دلار تا بیش از ۱,۰۰۰ دلار یا معادل آن در تومان باشد و بسته به هتلها و خدمات متفاوت است.
کوهستان افسانهای لعل در سمت چپ درّهای به همین نام در شمال سراشیبیهای رشته کوه لعل و در سمت راست رودخانهی پنج و در بین راه بین خاروغ و ايشكاشيم واقع شده است. لازم است شما از جادهی اصلی به سمت چپ بچرخید و از سربالايیهای کوهستان به سمت روستای كوه لعل که 200 متر بالاتر از رودخانهی پنج واقع شده است، بالا بروید.[2] تقریباً 8 کیلومتری بعد از روستا و بعد از چندین پیچ در جاده به کوهستان لعل میرسید. كوهستان لعل به آسانی از بزرگراه قابل دیدن است و اگر شما به دقت نگاه کنید، میتوانید مسیرهای دالانهای استخراج معدن را ببینید. راههایی از جادههای قدیمی و مناطق خراب شده قابل رويت میباشند.
درّهی حصار منطقه وسیعی کوهستانی است به طول تقریباً 70 کیلومتر و 2 الی 18 کیلومتر پهنا كه رودخانههای كافرنهان،قرهتاغ و رودخانه شیرکنت از آن میگذرد.مردم در این منطقه در اوایل عصر حجر، 3 الی4 هزار سال قبل از میلاد ساکن بودهاند. بعدها این منطقه بخشی از باختر و سپس بخشهای یونانی-باختری و کوشان میشود. آثار باقیمانده از سنگچینهای گرد و مستطیل شکل ساخته دست بشر در مناطق باستانی که در میان ساکنین محلّی به تيپا معروف هستند در تعداد زیادی از باستانشناسیها یافت شده که گواه این موضوع هستند.
تاجیکستان از دیرباز محل برخورد دينها و مذاهب گوناگون بوده است. این سرزمین با فرهنگهای چین، ایران و... همسایه بوده و جریانهای دینی و فرهنگی آنها این جمهوری را تحت تاثیر خود قرار داده است. امروزه دین بیشتر مردم این منطقه سنّی و از شاخه حنفی است و ابوحنیفه را به عنوان امام اعظم میشناسند. گروه کوچکی از شیعیان اسماعیلی در کوههای پامیر در منطقه بدخشان زندگی میكنند. اقلّیّتهای مسیحی، زرتشتی و کلیمی نيز در این کشور زندگی میكنند. مسلمان 80درصد، مسلمان شيعه 5درصد، ارتدوكس روسی5/1درصد، يهودی 1/0درصد، ساير اديان و بیدين 4/13درصد
گرم چشمه در 2325 متری از سطح دریا در سراشیبیهای غربی کوههای شاهدارا و در امتداد رودخانه گرمچشمه واقع شده است. با بررسی توده عظیمی از رسوب سنگ تراورتن که به پایین رودخانه سرازیر شده و طی قرنها متراکم شده و شکل یافتند به اين نتيجه میرسيم كه گرمچشمه باید چندین هزار سال قدمت داشته باشد.[2] آب معدنی با بالاترین درجه هم در چشمههای آبگرم کوچک و هم در چشمههای آبگرم بزرگ با ارتفاع 10 سانتیمتر تا 5/1 متر فوران میكنند و به سطح میآیند. تقریباً در هر ثانیه 5 تا 7 لیتر آب داغ از چشمه بیرون میآید. آب همواره با گلولههای کلسیم آهک به قطر 5/0 تا 4 سانتیمتر در ترکیب با پودر سفید با ویژگی آهگی بیرون میآید.
تاجیکستان و افغانستان با وجود پیوندهای تاریخی و زبانی (فارسی/دری)، در دوران معاصر مسیرهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کاملاً متفاوتی را پیمودهاند. در زیر، تفاوتهای ساختاری این دو کشور در ابعاد گوناگون با جزئیات بیشتر بررسی میشود:
تفاهمنامه همکاری در حوزه گردشگری بین جمهوری اسلامی ایران و جمهوری تاجیکستان امروز، چهارشنبه ۲۴ بهمنماه، در حاشیه دومین روز از هجدهمین نمایشگاه بینالمللی گردشگری تهران به امضای سید رضا صالحی امیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی ایران، و جمشید جمعه خانزاده، رئیس کمیته گردشگری دولت تاجیکستان، رسید.
استروشن (به تاجیکیИстаравшан) بونجیکت قدیم، در کوهپایه های شمالی رشته کوه های ترکستان واقع شده و یکی از قدیمی ترین شهرهای ولایت سغد در کشور تاجیکستان است. این شهر در نزدیکی شهر خجند و رودخانه سیردریا قرار گرفته و مدتی نیز با نام اوراتپه یا اوراتیوپه شناخته می شده است.
الفبای سیریلیک که عمدتاً در روسیه و برخی از کشورهای اروپای شرقی استفاده میشد، پس از تأسيس دولت شوروی در دهه 1920 در قلمرو آسیای میانه نیز رواج یافت. به این ترتیب، فارسی زبانان آسیای میانه به جای استفاده از الفبای فارسی، در نوشتههای خود حروف سیریلیک را به کار گرفتند. در تاجیکستان که بیشتر مردم به زبان فارسی سخن میگویند، الفبای سیریلیک به الفبای زبان تاجیکی معروف است.
مهمانبختی محبتاف از چهرههای برجسته فرهنگی و ادبی تاجیکستان است که به مدت ده سال، از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۱، ریاست اتحادیه نویسندگان این کشور را بر عهده داشت. او در دوران زمامداری خود نقش مهمی در ثبات و پویایی فعالیتهای ادبی تاجیکستان ایفا کرد و روابط فرهنگی با دیگر کشورها، به ویژه ایران، را گسترش داد. تحت رهبری او، تبادلهای ادبی و برگزاری همایشهای مشترک میان نویسندگان تاجیکستان و ایران تقویت شد، که این امر به غنای دیالوگ فرهنگی بین دو حوزه فارسیزبان کمک شایانی کرد.
اگر به دنبال مقصدی بینظیر، مقرون به صرفه و با فرهنگی آشنا اما پر از شگفتی هستید، تاجیکستان گزینهای فوقالعاده برای شماست! با پروازهای منظم و هفتگی از شهرهای مختلف ایران به دوشنبه، سفری راحت و خاطرهانگیز در انتظار شماست.
تاجيكستان هم اكنون دارای چهار ولايت يا استان میباشد. استان تحت امر مركز به مركزيت شهر دوشنبه، استان سغد در شمال كشور به مركزيت شهر خجند، استان ختلان در جنوب تاجيكستان به مركزيت شهر قرغانتپّه و استان خودمختار بدخشان در شرق تاجيكستان به مركزيت خاروغ.در تاجیکستان هر ولایت، (معادل استان در تقسیمات کشوری ایران) به چندین ناحیه، (معادل شهرستان در ایران) و هر ناحیه به چندین جماعت دهات، معادل دهستان، در (تقسیمات کشوری ایران) و هر جماعت، به چندین ده تقسیم میشود.
پارک صدرالدّین عینی یک پارک فرهنگی و تفریحی است که در سال 1960 در شمال شهر دوشنبه ساخته و به بهرهبرداری رسید. مساحت کل پارک 6 هکتار است. مسیر اصلی پارک به قسمت دایرهای شکلی که پر از باغچههای گلدار است تا ورودی دوم منتهی میشود.در محوطه پارک تعدادی تراس، بالکن، چایخانه، اشکال کوچک معماری، ویژگیهای طراحی پارک، فوارهها و غیره وجود دارد. علاوه بر این، انواع زیادی از درختان، بوتهها، گیاهان و گل ها در سراسر پارک کاشته شده است.
مجتمع ساختمانی مذهبی بزرگی به نام مقبره شيخ مصلحالدّين در مركز تاريخی شهر خجند واقع شده و به نام مصلحالدّين خجندی كه شاعر و حاكم شهر بوده و در قرن دوازدهم میزيسته نامگذاری شده است. زندگینامه وی به نام مناقب[1] حفظ و نگهداری شده است. بر طبق افسانه قومی شيخ مصلحالدّين فرد شگفتانگيز و مقدّسی بوده است. بعد از مرگش وی ابتدا در روستای اونجی به خاك سپرده شد كه در حومه خجند قرار دارد. مدّتی بعد پيروانش خاكستر شيخ را به مكانی كه هم اكنون مقبره اوست منتقل كردند و آرامگاه بزرگی بر روی قبرش ساختند.
استرفشن يا استروشن (اوراتپّه سابق) شهری موزهای و مركز هنرهای دستی و تجارت باستان است. استروشن يكی از قديمیترين شهرهای آسيای مركزی است كه در سال 2002 دو هزار و پانصدمين سال خود را جشن گرفت. اين شهر در 73 كيلومتری خجند واقع شده است. پارسيان آن را كوراكده و سغديان آن را كوروشكده مینامند. پژوهشگران معاصر آن را با سيروپول باستانی شناختهاند. در قرن ششم قبل ميلاد مسيح شهر با 3 رديف ديوار قلعهدار شده و با قلعهای به طول 6000 متر احاطه شده كه بدليل بازگانی پرمنفعت و صنعتگری ماهرانه آن بسيار مشهور بود.
جادههای کهن تجاری آسیای مرکزی، با مناظری افسانهای و تاریخی درخشان، بار دیگر مورد توجه گردشگران قرار گرفتهاند. در این نوشتار تلاش کردهام، بهترین مسیرها برای کاوش در ثروتهای پنهان آن را ارائه کنم.
اگر در بزرگراه پامیر جایی بین گذرگاه كايتزيك[2] (4271 متر) و علیچور رانندگی کنید، به تابلویی برمیخورید كه شما را از جاده اصلی خارج كرده و به دریاچههای زيبای بلنكول و ياشيكول راهنمایی میكند.[3] پیچ جاده ياشيكول در کیلومتر 145 بعد از مرغاب است. جاده فرعی بلنكول در حدود 18 کیلومتری جاده اصلی قرار دارد و از بلنكول تا دریاچهی ياشيكول هم 15 کیلومتر دیگر باید راه پیمود. ياشيكول به معنی دریاچه سبز است. این دریاچه در ارتفاع 3700 متری از سطح دریا قرار داشته و 19 کیلومتر طول و 1 تا 4 کیلومتر عرض دارد. همچنين اين درياچه در عمیقترین نقطه، حدود 50 متر عمق دارد.
بیش از 20 سال است که سفرهایی با عنوان "سفرهای گروهی جاده ابریشم" از مبدا ایران برگزار میکنیم. سفرهایی به مقصد کشورهای ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان، برای بازدید از شهرهای تاریخی سمرقند، بخارا و خیوه.
