مقالات گردشگری

دژ «قلعه رودخان» یا «قلعه حسامی» قلعه ای تاریخی در ارتفاعی بین ۶۶۵ تا ۷۱۵ متر از سطح دریا است که در کنار رودخانه ای با همین نام واقع شده است. برخی از کارشناسان ساخت قلعه را در دوران ساسانیان و مقارن با حمله ی اعراب به ایران دانسته اند. این قلعه که در دوره ی سلجوقیان تجدید بنا شد از پایگاه های مبارزاتی اسماعیلیان بوده است. بر روی کتیبه ی سر در ورودی قلعه، که اکنون در موزه ی گنجینه ی رشت نگهداری می شود، درج شده است که این قلعه در سال ۹۱۸ تا ۹۲۱ هجری قمری برای سلطان حسام الدین امیردباج بن امیر علاالدین اسحق تجدید بنا شده است.

عمارت مفخم بزرگ ترین و شاخص ترین اثر معماری دوره ی قاجار در دهه ی 1300 هجری قمری، همزمان با حکومت ناصرالدین شاه، به دستور یارمحمد خان شادلو معروف به سردار مفخم ساخته شد که محل سکونت خانواده ی وی و پذیرایی از میهمانان دولتی و رجال سیاسی بوده است. این عمارت در گذشته در داخل باغ بزرگی قرار داشت و تا پیش از وقوع زلزله ی بجنورد از بخش های مختلفی همچون آینه خانه، دروازه ی ورودی حوض خانه، باغ فَواره و عمارت کلاه فرنگی تشکیل شده بود که در حال حاضر تنها آینه خانه و عمارت مفخم به جای مانده است و امروزه موزه مردم شناسی بجنورد در آن برپا است.

شهر زیرزمینی کاریز کیش با توجه به عمق کم این جزیره در عمق 12 متری زیر زمین قرار دارد و ارتفاع آن به 8 متر می‌رسد. این شهر زیرزمینی شامل سه رشته قنات و 274 حلقه چاه و مكانی تفريحی است و امكان بازديد قنات‌های باستانی جزيره زيبای كيش در آن فراهم است.

شهر زیرزمینی (اویی) یا اوئی شهر زیرزمینی تاریخی واقع در زیر بافت کنونی شهر نوش‌آباد از بخش مرکزی شهرستان آران و بیدگل است که در مجموعه تاریخی آب‌انبار چاله‌سی نوش‌آباد قرار دارد. این مجموعه قدمتی ۱۵۰۰ ساله داشته و به دوره ساسانیان (صدر اسلام) تا دوره صفوی مربوط می‌گردد.

در کنار مقبره شمس تبریزی که یکی از صوفیان مشهور (645-584 هجری قمری) و مراد و مُرشدِ مولوي (از مشهورترین شاعران ایرانی) به شمار می رفته برجی استوانه ای به دستور شاه اسماعیل صفوی ساخته شده است که ارادتی خاص نسبت به شمس تبریزی داشته است. این برجِ میان‌ تهی از بناهای منحصر به ‌فرد منطقه است. بنا از نظر فرم ظاهری به سه قسمت تقسيم می‌شود.

این دروازه ی باشکوه آجری مزین به کاشی های هفت رنگ و کتیبه های متعدد یکی از نمادهای قدیم شهر تهران است که در سال های 1301 تا 1304 شمسی به دستور مستقیم رضاشاه و به دست جعفرخان کاشانی و همکاری آلمانی ها با آمیزه ای از سبک معماری ایرانی و اروپایی، به ویژه در کاشی کاری ها و کلاه فرنگی، در دوران قاجار ساخته شده است. این بنا با نام «دروازه ی میدان مشق» به عنوان دروازه ی ورودی به میدان مشق ساخته شده است که محوطه ای نظامی و در اختیار قشون بود. مدتی پس از ساخت این دروازه نخستین باغ همگانی شهر تهران با نام «باغ ملی» در زمین های درون میدان مشق ساخته شد و نام آن به «سردر باغ ملی» تغییر یافت. در بخش بالایی این بنا جایگاه دیدبانی، نقاره زنی و گذر نیروهای نظامی طراحی شده است.

رصدخانه مراغه از بزرگ‌ ترین و مشهورترین رصدخانه های اسلامی در جهان با ابزارآلات رصدی عظیم با دقت بالا در دوره قبل از اختراع تلسکوپ بوده است. این بنا به سفارش خواجه نصیرالدین طوسی فیلسوف، ریاضیدان و منجم بزرگ دوره ایلخانی و به فرمان هولاکوخان بر روی تپه‌ ای در غرب مراغه پایه ریزی شد. زیج معروف ایلخانی (زیج به معنی تعیین موقعیت و چگونگی حرکات ستارگان)  نیز در این مکان فراهم شد.

بناي رختشويخانه عام‌المنفعه و متعلق به دوره پهلوي است كه در سال 1307 به همت شهردار وقت زنجان علي‌اكبر توفيقي به منظور رفاه حال بانوان در بافت قديم و تاريخي شهر و در محله‌اي موسوم به باباجمال چوققوري (گودال باباجمال) احداث گرديده است. دليل انتخاب اين محل پايين بودن ارتفاع آن به منظور جمع‌آوري هرزآبها و استفاده مؤثر از آب قنات قلعه‌چي بوده است. اين بنا مختص بانوان بوده كه براي شست‌وشو استفاده مي‌شده و آقايان در زمان داير بودن مجموعه به هيچ وجه حق ورود به آن را نداشتند. استفاده از خدمات اين مجموعه براي عموم رايگان بوده است.

این خانه با 140 سال قدمت يكی از زيباترين خانه‌های به يادگار مانده از معماري دوران قاجار در شهركرد است. بخش مهم اين خانه، كه تالار يا اتاق آيينه ناميده می ‌شود، در واقع اتاق شاهنشينی به شكل چليپايی است كه در معماری مسكونی قاجاری بسيار ديده می ‌شود. اتاق آيينه بخشی از عمارتی بزرگ متعلق به خانواده محموديه است كه دارای فضاهايی بزرگ، باربند، ميان‌ سرا، اندرونی، حياط خلوت، انبارها و اتاق‌هایی با تزیینات آینه است.

چَک چَک یکی از زیارتگاه های مهم و شناخته شده ی زرتشتیان است که در دل کوه واقع شده است. هرساله از روز ۲۴ خرداد، به مدت چهار روز، زرتشتیان بسیاری در این مکان گرد هم آمده و به نیایش می پردازند. جشن مهرگان نیز هر سال در این زیارتگاه برگزار می شود. بنا به روایات، این مکان محل پناه آوردن نیک بانو دختر یزدگرد (پادشاه ساسانی) از دست مسلمانان بوده است. معماری ساختمان های این محوطه در هماهنگی کامل با توپوگرافی منطقه هستند و ساختمان ها بر روی یک شیب به صورت پلکانی در تقریباً پنج طبقه ی نامنظم قرار گرفته اند، به طوری که بام طبقه ی اول حیات طبقه ی دوم است و آتشکده در درون غاری در بالاترین نقطه ی زیر کوه واقع شده است. برای ورود به زیارتگاه آداب خاصی باید رعایت شود. درِ ورودیِ آتشکده فلزی با رویه ی طلایی با نقش هخامنشی است.

تاریخانه (به معنای خدایخانه، خانه ی خدا) از آثار باستانی دامغان، پیش از تسلط اعراب بر ایران، در ابتدا آتشکده و بعدها به مسجد تبدیل و در طی قرون بارها مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است. مسجد تاریخانه ی دامغان  جزء کهن ترین و نخستین مساجد ایران است که در آن مناره ساخته شده است. ساختمان بنای مجدد آن مربوط به قرن دوم هجری و اسلوب آن نیز به سبک بناهای دوره ی ساسانیان است. نقشه ی ساختمان بر پایه شبستان ستون دار و طرح اصلی آن بر محور صحن مرکزی است؛ صحن بزرگ تقریباً چهارگوشی که در گرداگرد آن 22 رواق  با طاق ضربی روی ستون های مدور به آن باز می شود.

اگر از کسانی هستید که قصد رفتن به یزد را دارید، این نکته را به خاطر بسپارید که گرچه یزد، دیدنی های ناتمام بسیار زیادی دارد که شاید برای دیدن همه آنها مجبور باشید چند بار دیگر به این شهر سفر کنید، اما بازدید از جاذبه‌هایی که در خارج از محدوده جغرافیایی شهر قرار دارند را نباید فراموش نکنید.

بی­ گمان شهر یزد گنجینه ارزشمند و تمام ناشدنی معماری در ایران است. ثبت شهر یزد به عنوان نخستین شهر تاریخی ایران و یکی از نخستین شهرهای خشتی جهان در فهرست میراث جهانی یونسکو، نشان­ دهنده این موضوع است که بافت شهری قسمت قدیمی شهر یزد تا چه حد دارای ارزش‌­های فراوان معماری و زیبایی شناختی است.

تابستان که از راه برسد، مسافران زیادی برای تفریح در میان جنگل‌های انبوه، ییلاق‌های تماشایی و ساحل ماسه‌ای دریا راهی رامسر در استان مازندران می‌شوند. یکی از دیدنی‌های رامسر که دیدنش را نباید از دست داد، کاخ مَرمَر یا کاخ سلطنتی است که آن را در بهترین جای شهر می‌توانید پیدا کنید.

جلفای اصفهان محل برخورد آرای مختلف و جلوه‌های بی نظیری از فرهنگ‌ و هنر است. نمونه‌های این تضارب آرا را می‌توانید در خانه‌های تلفیقی از هنر ایرانی‌اسلامی و ارمنی بیابید که در دوران مهاجرت مسیحیانِ کوچ داده شده از جلفای آذربایجان به اصفهان در این منطقه ساخته شده است. جلفای اصفهان در دوران شاه عباس اول و به دستور او شکل یافت. محله‌ای دارای اکثر المان‌های مشابه سایر محله‌های شهر اصفهان؛ میدان اصلی، چهارسو، مادی و خانه‌هایی به ظاهر شبیه خانه‌های اصفهان است. خانه سوکیاس یکی از خانه‌های به جا مانده از دوران صفوی است که به نام آخرین مالک او معروف است. این بنا به لحاظ کلیت، ترکیب و ظاهر معماری مشابه دیگر بناهای زمان خود و همگام با بافت شهری است و به لحاظ کاربردی تابع فرهنگ و آداب و رسوم مسیحی آن زمان است. گرچه این بنا برای سکونت ارامنه ساخته شده اما شیوه معماری عصر صفوی اصفهان درآن رعایت شده است.

اگر می‌خواهید آرشیو کاملی از فرش ایران ببینید، باید سری به بازار فرش اصفهان بزنید. این بازار از ملحقات میدان نقش جهان است که  دوره‌های اوج و فرود متفاوتی را از سر گدرانده است؛ در دوره‌ای که در اوج بوده و همزمان با رونق بازار فرش، محدوده این بازار به بازارهای دیگر نیز گسترش می‌یافته. اما از آنجا که چرخ روزگار همیشه در گردش است، در زمان رکود بازار فرش به سمت مرکز خود، بازارچه‌نو و بازار امین عقب نشینی کرده. جالب است بدانید که در دوران رونق تجارت فرش، دکان‌ها و تجارت‌خانه‌های بازار قیصریه نیز به این صنف اختصاص یافته می‌شد.

دزفول یکی از شهرهای استان خوزستان است که به داشتن باغ‌های مرکبات و رودخانه‌ی پرآب دز شهرت دارد. اما از آثار تاریخی دزفول نیز نمی‌شود گذشت، دیدنی‌هایی مانند سازه‌های آبی، قمش‌ها، آرامگاه یعقوب لیث صفاری، خانه تیزنو و پل تاریخی. پل قدیم دزفول یکی از ارزشمندترین آثار تاریخی استان خوزستان است و حدود هزار و هشتصد سال عمر دارد. این گذرگاه با نام پل ساسانی هم شناخته می‌شود، چرا که در دوره‌ی شاپور اول ساسانی ساخته شده است. دزفول پیشترها دژپل نامیده می‌شد و اشاره به قلعه‌ای داشت که نزدیک این پل ساخته بودند.

مجموعه نارنجستان قوام از باغهای مشهور شهر شیراز می باشد. شیراز همواره به باغ‌های زیبا و باصفایش معروف بوده است به خصوص در فصل بهار و ماه اردیبهشت که عطر بهارنارنج فضای شهر را پر می‌کند. اگر در بهار به شیراز سفر کردید بازدید از مجموعه باغ نارنجستان قوام را حتما در برنامه‌های خود قرار دهید تا از عطر بهارنارنج مدهوش شوید. باغ و عمارت نارنجستان قوام متعلق به خاندان قوام، یکی از خانواده‌های بانفوذ در دربار قاجار بوده است. این خاندان مسئول ساخت و بازسازی برخی از دیگر ساختمان‌های شهر شیراز نیز بوده‌اند که اکنون به جاذبه‌های گردشگری شهر تبدیل شده است.

تاریخ در شیراز نه تنها از خشت‌ها، آجرها و جرز دیوارها بلکه از کاشی، نقاشی، خاتم کاری و چوبکاری شاخه‌های درختان نیز جلوه‌گری می‌کند تشکیل شده است. شیراز سری در تاریخ و پایی در امروز و اکنون دارد. باغ‌های قدیمی شیراز نسبتی میان ما و آن پیشینیانی که در این باغ‌های خرامیده‌اند و رفته‌اند، برقرار می‌کند. تقریبا اولین باغی که شیراز با آن از شما پذیرایی می‌کند باغ جهان نماست؛ باغی که ابن عربشاه تاریخ نویس دوران تیموری از آن به زینت الدنیا یاد کرده است. باغ جهان نما از جمله‌ باغ‌هایی است که در دوره کریم‌ خان زند بنا شده است. در زمان زندیه به دستور کریم خان زند در سده دوازده هجری قمری به دور آن دیواری بلند کشیده و عمارت کلاه فرنگی در وسط آن ساخته شد. البته برخی منابع می‌‌گویند باغ جهان نما مربوط به قرن هفتم هجری است و در دوره صفویه بنیانگذاری شده بعد از آن در دوره کریم خان بازسازی بهسازی می‎‌شود. این باغ در سال 1383 هجری خورشیدی بازسازی شد و توسط رئیس جمهور وقت افتتاح شد.

تاریکه بازار، جای تاریکی نیست؛ اما احتمالا 200 سال پیش که بازار ساخته شده است، نور اندکی آن را روشن می‏ کرده و پیش از اختراع نشدن برق این بازار پر پیچ و خم که بلند‎ترین بازار سرپوشیده خاورمیانه بوده و تنها منبع نورش دریچه‌های مربعی شکل بر گنبد بلند سقف است، تاریک بوده و تاریکه بازار نامش نهاده‌اند؛ اما حالا این بازار غرق نور است و رنگ و نور در این بازار حرف اصلی را می‌زنند و باید این بازار قاجاری و سقف بلند و گنبدهای زیبایش را ببینید تا شیفته راسته‎ها، دالان‎ها، سراها و حجره‎هایش بشوید.