مقالات گردشگری

کاروانسرای شاه عباسی فرسنج، بنایی باشکوه و تاریخی در استان اصفهان است که  در روستای فرسنج، در 30 کیلومتری شمال شهر نطنز واقع شده است. این  کاروانسرا که در دوران صفویه و به دستور شاه عباس صفوی ساخته شده است، یکی  از زیباترین و کامل‌ترین کاروانسراهای ایران به حساب می‌آید.

سلطان محمد میرزا سیف‌الدوله، نوه چهل و هشتم فتحعلی شاه قاجار، حاکمی  نیکوکار و مشهور در تاریخ ایران است. او که علاوه بر ملایر، در کرمانشاه  نیز حکمرانی می‌کرد، خدمات ارزشمندی به مردم این دو شهر ارائه داد. سیف‌الدوله در سال 1275 شمسی در تهران متولد شد. او پس از گذراندن دوران کودکی و نوجوانی، در سال 1304 به حکومت ملایر منصوب شد. سیف‌الدوله در طول دوران حکمرانی خود، اقدامات عمرانی و عام‌المنفعه بسیاری در ملایر انجام  داد که از جمله آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

مجموعه دستکندشهر زیرزمینی سامن در استان همدان، یکی از شگفت‌انگیزترین و  بزرگترین دستکندهای ایران است که در عمق 6 تا 8 متری زمین واقع شده است.  این مجموعه شامل بیش از 50 اتاق، سالن، راهرو و دالان است که به طور  پیچیده‌ای به هم مرتبط شده‌اند.

تاریخچه قلعه جوق به طور دقیق مشخص نیست، اما قدمت آن به دوران تاریخی و  اسلامی می‌رسد. بقایای شهر باستانی، گوردخمه، برج و دستکندها در این  مجموعه، هر کدام گویای دوره‌ای خاص از تاریخ هستند. شهر تاریخی قلعه جوق،  زمانی آباد و پر رونق بوده و ساختارهای معماری آن، نشان از سبک زندگی  مردمان آن دوره دارد. گوردخمه با 15 اتاقک، محل دفن افراد در گذشته بوده و  برج سنگی، به عنوان برج دیده‌بانی یا برج خاموشان مورد استفاده قرار  می‌گرفته است. دستکندها نیز احتمالاً به عنوان محل سکونت یا پناهگاه کاربرد  داشته‌اند. مجموعه قلعه جوق به عنوان یک اثر ملی ثبت شده است و کاوش‌ها و  بررسی‌های باستان‌شناسی در آن، اطلاعات ارزشمندی از تاریخ و فرهنگ منطقه را  به دست خواهد داد.

ملا حسن کاشی، شاعر نامدار دوران ایلخانی، در مقبره‌ای باشکوه در دو  کیلومتری جنوب گنبد سلطانیه آرامیده است. این بنا که به گنبد سه پوسته شهرت  دارد، نمونه‌ای بی‌نظیر از معماری عصر صفوی است. پلان هشت ضلعی مقبره، در  نمای داخلی به فضایی چلیپایی تبدیل می‌شود. تزئینات خط معقلی فیروزه‌ای بر  گلوگاه گنبد و نمای خارجی بنا، جلوه‌ای خیره‌کننده به آن بخشیده است.

در دل روستای تاج آباد (رسول آباد سفلی)، در ۲۵ کیلومتری شمال غرب همدان،  کاروانسرای باشکوهی از دوران صفویه خودنمایی می‌کند. این بنای تاریخی که در  کنار جاده همدان به کرمانشاه قرار گرفته، یکی از مهم‌ترین کاروانسراهای  استان به حساب می‌آید.

آرامگاه قیدار نبی (ع) یکی از بقعه‌های معتبر استان زنجان است که در جنوب  غربی شهرستان قیدار (خدابنده) و در دامنه ارتفاعات با همین نام قرار دارد.  این بنا متعلق به قیدار بن اسماعیل بن ابراهیم (ع) از پیامبران الهی است.  بنای آرامگاه به طور کلی دارای پلان مربع مستطیل است. طول آن 14.5 متر و  عرض آن 8.3 متر است و از سه بخش تشکیل شده است:

حمام حاج داداش، یکی از قدیمی‌ترین بناهای شهر زنجان، تنها حمام ستون سنگی  این شهر است که گنبد اصلی آن بر روی چهار ستون سنگی قرار گرفته است. ورودی  بنا در ضلع شمالی از درب چوبی دو لنگه به ضخامت تقریباً سه سانتی‌متر است  که چوب آن از درختان جنگلی تهیه شده است. گل‌میخ‌های آهنی نیز بر روی درب  تزئینات زیبایی به وجود آورده‌اند.

معبد داش کسن در دوره ایلخانی و اوایل قرن هشتم هجری به عنوان یک معبد بودایی در حال ساخت بود. اما به دلیل استفاده از سنگ‌های تراشیده آن برای ساخت گنبد و ارگ سلطانیه، نیمه‌کاره رها شد. وجه تسمیه روستای ویر در نزدیکی معبد، نشان‌دهنده کاربری مذهبی بودایی این محل (ویارا یا ویهارا به معنی محل عبادت بوداییان) است. برخی از تاریخدانان دلیل عدم تکمیل این معبد را گرایش قوم مغول به دین اسلام می‌دانند. با این وجود، معبد داش کسن به دلیل قدمت تاریخی، کنده‌کاری‌های زیبا و نمادهای منحصر به فرد، به عنوان یکی از جاذبه‌های گردشگری مهم در منطقه سلطانیه شناخته می‌شود.

مسجد چهلستون زنجان که در ضلع جنوبی بازار بالا و در نزدیکی مسجد جامع قرار دارد، در دوره قاجار و به دستور فتحعلی شاه قاجار در سال 1248 هجری قمری ساخته شده است. این مسجد به دلیل وجود چهل ستون در شبستان اصلی خود به مسجد چهلستون معروف شده است. معمار مسجد چهلستون، استاد اسماعیل بنای زنجانی، از معماران معروف دوره قاجار بوده است. این مسجد دارای صحن، شبستان، ایوان، گنبد، مناره و تزئینات کاشی‌کاری و گچ‌کاری زیبایی است. مسجد چهلستون زنجان در طول تاریخ، علاوه بر کاربری مذهبی، به عنوان محل تحصیل طلاب علوم دینی نیز مورد استفاده قرار می‌گرفته است. این مسجد هم‌اکنون به عنوان یکی از مکان‌های مذهبی و فرهنگی شهر زنجان، مورد توجه مردم و گردشگران است.

کارخانه کبریت توکلی در سال 1297 توسط حاج تقی توکلی در تبریز تاسیس شد. این کارخانه اولین کارخانه تولید کبریت در ایران بود و نقش مهمی در اشتغال‌زایی و رونق اقتصادی تبریز داشت. کارخانه توکلی در طول سال‌ها با فراز و نشیب‌های بسیاری روبرو بود، از جمله مصادره در سال 1357 و بازپس‌گیری در سال 1372. این کارخانه در حال حاضر نیز به عنوان یکی از قدیمی‌ترین و شناخته‌شده‌ترین برندهای کبریت در ایران به فعالیت خود ادامه می‌دهد.

بازار تاریخی خوی که در مرکز شهر خوی واقع شده است، از جمله بناهای تاریخی و جاذبه‌های گردشگری این شهر به شمار می‌رود. قدمت این بازار به دوره صفویان باز می‌گردد و در طول تاریخ، شاهد رویدادهای مهمی بوده است. با وجود اینکه کتیبه‌ای از شاه طهماسب در بازار کشف شده که قدمت آن را به دوره صفوی نسبت می‌دهد، احتمال می‌رود که بنای اولیه آن حتی قدیمی‌تر از این تاریخ باشد. این بازار در دوره‌های افشاریه، زندیه و قاجاریه نیز مورد مرمت، بازسازی و توسعه قرار گرفته و بخش‌های زیادی از آن به دستور عباس میرزای قاجار ساخته شده است.

گوردخمه دلیک داش در 6 کیلومتری جنوب غرب شهر سیه چشمه و در روستای دلیک داش واقع شده است. این گوردخمه در دل صخره‌ای آهکی به صورت دست‌کند ساخته شده و قدمت آن به هزاره اول قبل از میلاد و به دوران مادها باز می‌گردد. با توجه به نوع معماری و نقوش برجسته موجود در گوردخمه، می‌توان تاریخ ساخت آن را به دوران مادها (حدود 700 تا 550 قبل از میلاد) نسبت داد. این گوردخمه در دوره‌های بعد نیز مورد استفاده قرار گرفته و در آن تدفین‌هایی صورت گرفته است.

مقبره بداق سلطان در جنوب غربی شهر مهاباد و داخل قبرستان عمومی شهر قرار گرفته است. این قبرستان در محلی مرتفع‌تر از شهر واقع شده و به نظر می‌رسد در گذشته به عنوان مکانی خاص برای دفن بزرگان مورد استفاده قرار می‌گرفته است. مقبره بداق سلطان در میان قبرهای اهالی شهر محصور شده و دارای گنبد ساده و کم‌حجمی است که آن را از سایر قبرها متمایز می‌کند. این مقبره متعلق به یکی از سرداران شاه عباس صفوی به نام بداق سلطان است که در زمان حکومت خود، مهاباد (ساوجبلاغ) را به عنوان مقر حکمرانی خود انتخاب کرده بود.

مسجد جامع مهاباد، مشهور به "جامع یئنگی" یا "مسجد سرخ" در مرکز شهر مهاباد واقع شده و به عنوان یکی از مهم‌ترین مساجد و جاذبه‌های گردشگری استان کردستان شناخته می‌شود. مسجد جامع مهاباد در سال 1293 هجری شمسی به دستور "شیخ محمد مردوخ کردستانی" از علمای بنام منطقه و با کمک مالی مردم مهاباد ساخته شد. این مسجد در طول تاریخ خود بارها مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است.

پل "کسیان" یا "دوقوز گوز" (به معنی نه چشمه) در نزدیکی روستای کسیان در استان آذربایجان غربی و بر روی رودخانه آغ چای واقع شده است. این پل که قدمت آن به دوران صفویان باز می‌گردد، به عنوان یکی از جاذبه‌های گردشگری استان آذربایجان غربی شناخته می‌شود.

ساختمان قدیم شهرداری خوی، بنایی با معماری کم‌نظیر و دلنشین، در مرکز شهر خوی واقع شده است. این بنا که یادگاری از دوران پهلوی اول است، به عنوان یکی از جاذبه‌های گردشگری استان آذربایجان غربی شناخته می‌شود. بنای فعلی شهرداری خوی در سال 1312 هجری شمسی توسط استاد علی اکبر توانا، یکی از معماران بنام شهر خوی، در محل ساختمان قدیم شهرداری واقع در خیابان شهید صمدزاده (فعلی) احداث شد.

پل خاتون، نام یکی از پل‌های تاریخی ایران است که در دو کیلومتری شهر خوی در استان آذربایجان غربی و بر روی رودخانه قطور واقع شده است. این پل که قدمت آن به دوران سلجوقیان باز می‌گردد، به عنوان یکی از شاهکارهای معماری ایرانی و از جاذبه‌های گردشگری استان آذربایجان غربی شناخته می‌شود.

قلعه بسطام، دژی باشکوه و تاریخی در نزدیکی روستای بسطام در استان آذربایجان غربی است. این قلعه که قدمت آن به دوران اورارتوها (حدود 800 سال پیش از میلاد) باز می‌گردد، در طول تاریخ خود شاهد وقایع و رخدادهای بسیاری بوده و امروزه به عنوان یکی از جاذبه‌های گردشگری استان آذربایجان غربی شناخته می‌شود.