جاذبه‌های تاریخی ایران
حمام بلور یکی از بناهای تاریخی شهر قزوین است که در محله قدیمی آخوند قرار دارد و به دلیل معماری خاص، قرارگیری بخش عمده بنا در زیرزمین و تزئینات تاریخی، از نمونه‌های قابل توجه گرمابه‌های سنتی ایران به شمار می‌رود. این بنا در دوره‌های صفوی و قاجار شکل گرفته و در دوره معاصر پس از مرمت، مدتی با عنوان موزه سنگ مورد استفاده قرار گرفته است.
تپه میل یا آتشکده بهرام در جنوب‌شرقی شهر ری و در محدوده روستاهای تاریخی پیرامون قلعه‌نو و چال‌طرخان، در شهرستان ری استان تهران قرار دارد. این محوطه بر فراز تپه‌ای پهناور در میان دشت تاریخی ری واقع شده و از آنجا که بقایای دو بخش مرتفع بنا از فاصله دور مانند دو میل دیده می‌شود، نام «تپه میل» برای آن رواج پیدا کرده است.
با گشتی در میدان نقش جهان، پس از دیدار از بناهایی چون عالی‌قاپو و دو مسجد بزرگ، به ورودی بازار می‌رسیم. سردری که با نقش و نگار خود، حکایت از زیباییهای درون بازار دارد. سردر بازار قیصریه که در ضلع شمالی ميدان امام و درست در سمت مقابل مسجد امام قرار دارد، به دوره شاه عباس اول منسوب است و معمار آن «استاد علی اکبر اصفهانی» نام دارد.
سبزه میدان در قلب گیلان به عنوان یکی از نوستالژی های شهری رشت شناخته می‌شود. سبزه میدان در کنار كتابخانه ملى، عمارت كلاه‌فرنگى، ساختمان شهردارى، ساختمان بانک ملی، كاروانسراى لات، بازار بزرگ، دبيرستان شاهپور، حمام آقا بزرگ، پارک شهر و دیگر نمادهای ساختار شهری رشت، بخش اصلی از حافظه تاریخی این شهر را تشکیل می‌دهند.
مسجد و مدرسه سپهسالار در ضلع جنوب‌شرقی میدان بهارستان تهران و در کنار ساختمان تاریخی مجلس شورای ملی قرار دارد. این مجموعه امروز با نام مدرسه عالی و دانشگاه شهید مطهری نیز شناخته می‌شود و از مهم‌ترین مسجدمدرسه‌های تاریخی پایتخت است.
کلیسای ارامنه گاراپت مقدس آبادان در سال ۱۳۳۶ خورشیدی، در دوران پادشاهی پهلوی ساخته شد. این کلیسای گریگوری روزگاری در کنار دو کلیسای پروتستان کریستوفر سال 1928 و آشوری سال 1951 میلادی، که امروزه نشانی از این دو بر جا نمانده است، کلیساهای سه گانه آبادان را تشکیل میدادند.
خانه پیرنیا یکی از شاخص‌ترین خانه‌های تاریخی شهر نائین در استان اصفهان است؛ بنایی که در نزدیکی مسجد جامع نائین قرار گرفته و امروزه با عنوان «موزه مردم‌شناسی کویر نائین» شناخته می‌شود. این خانه از نمونه‌های ارزشمند معماری مسکونی مناطق کویری ایران است و مجموعه‌ای از ویژگی‌های معماری سنتی مانند هشتی، دالان، حیاط مرکزی، گودال‌باغچه، شاه‌نشین، ایوان، اتاق‌های تابستانی و زمستانی و فضاهای اندرونی و بیرونی را در خود جای داده است.
از یک سو سنگ خارای البرز کوه، از یک سو خاکِ کشتخیزِ ری به هم آمده اند، تا در این میان چشم های سیرابگرِ جان، از دل مهربان زمین و پهنه ی فراخ زمان بجوشد.
در غرب اصفهان و بر فراز تپه‌ای سنگی، بنایی خشتی و کهن قرار گرفته است که از شناخته‌شده‌ترین یادگارهای ایران باستان در پیرامون اصفهان به شمار می‌رود. آتشگاه اصفهان که با نام آتشکده آتشگاه نیز شناخته می‌شود، در منطقه تاریخی ماربین و در نزدیکی رودخانه زاینده‌رود قرار دارد و از فراز آن چشم‌اندازی گسترده از دشت اصفهان و پیرامون دیده می‌شود.
شاید شهرت نقش رجب به اندازه پاسارگاد و تخت جمشید نباشد، اما این محوطه یکی از ارزشمندترین یادگارهای دوره ساسانی در استان فارس است. در شکاف طبیعی کوه رحمت، مجموعه‌ای از نقش‌برجسته‌ها و کتیبه‌های ساسانی قرار گرفته که بخشی از تاریخ سیاسی و مذهبی نخستین سده‌های شکل‌گیری شاهنشاهی ساسانی را روایت می‌کنند.
نام مراغه که می‌آید رصدخانه این شهر در ذهن تداعی می‌شود اما وجود گنبدهایی مانند گنبدسرخ، گنبدکبود، گنبدغفاریه باعث شده که آن‌را به شهر گنبدها نیز بشناسند.
استان سمنان یکی از مهم‌ترین بخش‌های مسیر تاریخی میان ری و خراسان بوده است؛ راهی که در دوره‌های مختلف تاریخی، رفت‌وآمد بازرگانان، کاروان‌ها، مسافران و زائران را میان مرکز ایران و خراسان امکان‌پذیر می‌کرد. در امتداد این مسیر، مجموعه‌ای از کاروانسراها برای استراحت، تأمین آب، نگهداری کالا و پشتیبانی از سفر ساخته شد و کاروانسراهای میاندشت یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های آن به شمار می‌آیند.
نمی‌شود به استان یزد و مِیبُد سفر کنید و بازدید از کاروانسرای شاه عباسی میبد را از دست بدهید. این کاروانسرا در سال ۱۳۸۱ مرمت شده و به عنوان موزه زیلو، پذیرای گردشگران است. کاروانسرای قدیمی شاه عباسی که در بلوار قاضی میرحسین شهر میبد جا خوش کرده است، در دوره‌ی قاجار ساخته شده و به سبک صفوی وفادار مانده و به همین دلیل هم به نام شاه عباسی مشهور شده است.
بوشهر را نمی‌توان فقط با ساحل خلیج فارس، نخلستان‌ها و حال‌وهوای جنوبی آن شناخت. یکی از جذاب‌ترین بخش‌های این شهر، بافت تاریخی بوشهر است؛ جایی که خانه‌ها و عمارت‌های قدیمی، بخشی از تاریخ تجارت، فرهنگ و زندگی اجتماعی این بندر مهم را در خود حفظ کرده‌اند.
غار شاپور یکی از شگفت‌انگیزترین دیدنی‌های تاریخی شهرستان کازرون در استان فارس است؛ غاری طبیعی که در دل کوه قرار گرفته و در دوره ساسانی تندیس باشکوه شاپور اول در آن تراشیده شده است. قرار گرفتن این مجسمه در فضای غار، همراه با چشم‌انداز کوهستان و دشت‌های اطراف، باعث شده غار شاپور هم برای علاقه‌مندان به تاریخ و باستان‌شناسی و هم برای طبیعت‌گردان جذاب باشد.
همدان از شهرهای قدیمی و کهن ایران و پایتخت نخستین سلسله شاهنشاهی ایران یعنی ماد بوده است. همدان به عنوان پنجمین شهر فرهنگی توریستی ایران در سال 1385 پایتخت تاریخ و تمدن ایران نیز شد. این شهر با آب و هوایی کوهستانی در غرب ایران قرار دارد. محوطه باستانی هگمتانه، کتیبه گنج‌نامه و مجسمه شیرسنگی سندی است بر باستانی بودن این شهر و وجود مقبره ابوعلی سینا و بابا طاهر، گنبد علویان، آرامگاه استرومردخای، برج قربان وحمام قلعه، این ادعا را کامل می‌کند.
سنگ به عنوان یکی از قدیمی ترین مواد در دسترس بشر، همواره نقش مهمی در ساخت بناهای ماندگار ایفا کرده است اما اگر بخواهیم در میان بناهای معاصر به اثری باشکوه از حجاری و معماری اشاره کنیم، بی گمان قلعه خدارحم خان یکی از آن‌هاست. این قلعه که در شهر چالِشتُر در 5 کیلومتری شهرکرد، مرکز استان چهارمحال و بختیاری واقع شده، بنا بر تاریخ ثبت شده بر روی یکی از سرستونهای سنگی آن، در سال 1321 هجری قمری یا 1282 هجری شمسی احداث شده است.
۱۴۲ کیلومتر که از ایلام به سمت پل‌دختر بروید به دره‌شهر می‌رسید، این شهر از لحاظ جمعیتی چهارمین شهر از شهرهای استان ایلام است. در فاصله ۶ کیلومتری شرق دره‌شهر در دامنه‌های ارتفاعات کبیرکوه در میان دشتی هموار در روستای «شیخ مکان» قلعه‌ای واقع شده است به نام «قلعه پوراشرف» یا «قلعه مکان». بعضی منابع، قدمت اولیه آن را به دوره ساسانی نسبت می‌دهند اما تاریخی که در کتیبه این بنا ذکر شده، سال ۱۳۳۵ را نشان می‌دهد.
سنگ‌نوشته‌های مشروطیت پیرغار در روستای ده‌چشمه شهرستان فارسان، یکی از متفاوت‌ترین آثار تاریخی چهارمحال و بختیاری هستند؛ سه کتیبه صخره‌ای که بخشی از روایت حضور و نقش بختیاری‌ها در تحولات مشروطه ایران را در دل کوه ثبت کرده‌اند.
اگر به تبریز سفر کرده باشید و چرخی در مرکز شهر زده باشید، حتما عمارت شهرداری نظر شما را جلب کرده است. ساختمان شهرداری تبریز که به کاخ شهرداری نیز معروف است، گذشته از ارزش تاریخی و معماری، موزه‌ی پروپیمانی دارد که بازدید از آن خالی از لطف نیست.
سقز، شمالی‌ترین شهر استان کردستان است و در حدود ۱۸۷ کیلومتری سنندج، مرکز استان، قرار دارد. این منطقه از گذشته‌های دور یکی از نواحی مهم شمال غرب ایران بوده و آثار باستانی متعددی در اطراف آن به چشم می‌خورد. در میان این آثار، تپه زیویه جایگاه ویژه‌ای دارد؛ محوطه‌ای باستانی که بقایای یک دژ حکومتی مهم را در خود جای داده و نام آن با یکی از مشهورترین گنجینه‌های باستان‌شناسی ایران گره خورده است.
دوگور دوپا یکی از آثار تاریخی کمتر شناخته‌شده استان کهگیلویه و بویراحمد است که در محدوده شهرستان باشت قرار دارد. این اثر در نزدیکی روستای شوش و بر فراز تپه‌ای مشرف به روستاهای شوش سفلی و ده‌کند واقع شده و به دلیل شکل متفاوت و ساده خود، از دیگر آثار تاریخی منطقه متمایز است.
گرگان به سرسبزی و خوش آب و هوا بودن معروف است، و هم‌چنین به جنگل‌ها و آبشارهای اطراف شهر اما نباید از خود شهر به خصوص بافت قدیم آن غافل شد؛ محدوده قدیمی شهر گرگان پر است از ساختمان‌ها و خانه‌های قدیمی و با شکوه که برخی نیز در سال‌های اخیر به بهترین شکل مرمت و بازسازی شده‌اند.
بندر لنگه در ساحل خلیج فارس، علاوه بر چشم‌اندازهای دریایی و طلوع و غروب تماشایی خورشید، مجموعه‌ای از بناهای تاریخی ارزشمند را در خود جای داده است. خانه فکری یکی از شناخته‌شده‌ترین خانه‌های تاریخی این شهر است که معماری آن با شرایط اقلیمی جنوب ایران هماهنگ شده و بادگیرهای بلند آن از شاخص‌ترین عناصر بنا به شمار می‌روند.
لرستان از گذشته یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های ارتباطی غرب ایران بوده است. از دوره هخامنشی، زمانی که قلمرو گسترده این حکومت به راه‌های ارتباطی میان مراکز مهمی مانند شوش، همدان و بابل نیاز داشت، مسیرهای عبوری لرستان اهمیت پیدا کردند. این اهمیت در دوره‌های بعد نیز ادامه یافت و در روزگار ساسانی، مسیر ارتباطی اصفهان به تیسفون از شاپورخواست و رود کشکان عبور می‌کرد.
مسجد امام سمنان یکی از بناهای تاریخی شاخص مرکز استان سمنان و نمونه‌ای ارزشمند از معماری مذهبی دوره قاجار است. این مسجد که با نام‌های مسجد سلطانی و مسجد شاه نیز شناخته می‌شود، در خیابان امام خمینی و در بافت تاریخی شهر قرار گرفته و از نظر معماری، کاشی‌کاری، کتیبه‌ها و ساختار چهارایوانی اهمیت ویژه‌ای دارد.
درست است که نام استان یزد با کویر گره خورده، اما به واسطه وجود قنات‌های متعدد، باغهای زیادی در آن پیدا می‌شود که برخی از آن‌ها به ثبت جهانی هم رسیده‌اند. باغ پهلوان پور در مهریز یکی از این باغهای ایرانی ثبت جهانی است.
آسیاب آبی اشکذر یکی از شاخص‌ترین بناهای تاریخی شهرستان اشکذر در استان یزد است که در محله توده و در نزدیکی حسینیه سفید قرار دارد. این آسیاب در دل زمین ساخته شده و سازوکار آن بر پایه جریان آب قنات شکل گرفته است؛ ویژگی‌ای که در محیط گرم و خشک یزد، نمونه‌ای ارزشمند از سازگاری معماری و فناوری سنتی با اقلیم کویری به شمار می‌رود.
عمارت کوشک که با نام خانه شقاقی نیز شناخته می‌شود، یکی از خانه‌های تاریخی تهران در محدوده مرکزی شهر است که معماری آن ترکیبی از عناصر معماری ایرانی و تأثیرات معماری اروپایی اوایل دوره پهلوی را نشان می‌دهد. این عمارت در محدوده خیابان فردوسی و کوچه کوشک قرار دارد و نمای آجری، کاشی‌کاری، گچ‌بری، سنگ‌کاری و فرم متفاوت ساختمان، آن را از بسیاری از خانه‌های تاریخی تهران متمایز کرده است.
آرامگاه خواجوی کرمانی یکی از جاذبه‌های فرهنگی و ادبی شیراز است که در دامنه کوه صبوی، در محدوده تنگ الله‌اکبر و در نزدیکی دروازه قرآن قرار دارد. قرار گرفتن آرامگاه در یکی از ورودی‌های تاریخی شهر باعث شده است که این بنا علاوه بر ارزش ادبی، بخشی از سیمای فرهنگی و گردشگری شمال شیراز باشد.
ارگ علیشاه تبریز یا بقایای مسجد علیشاه یکی از شاخص‌ترین آثار تاریخی تبریز و از یادگارهای مهم معماری دوره ایلخانی است. این بنای عظیم در مرکز شهر تبریز، در خیابان امام خمینی و در مجاورت مصلی قرار دارد و آنچه امروز از آن دیده می‌شود، تنها بخشی از مجموعه بسیار بزرگ‌تری است که در سده هشتم هجری قمری ساخته شد.
دامغان از شهرهای کهن ایران است که به دلیل قرار گرفتن در مسیر راه‌های تاریخی شرق و غرب، به‌ویژه در پیوند با جاده ابریشم، در دوره‌های مختلف اهمیت اقتصادی، سیاسی و نظامی داشته است. همین جایگاه راهبردی باعث شد برای حفاظت از شهر حصاری مستحکم پیرامون آن ساخته شود که امروزه بخش‌هایی از آن با نام باروی دامغان یا باره نادری شناخته می‌شود.
خانه لطفی یکی از خانه‌های تاریخی ارزشمند شهر دامغان در استان سمنان است که قدمت آن به دوره قاجار می‌رسد. این بنا با مجموعه‌ای از حیاط‌های اندرونی و بیرونی، هشتی‌ها، ایوان‌های ستون‌دار، اتاق‌های مسکونی، اصطبل، خانه مستخدمین و آب‌انبار، نمونه‌ای قابل توجه از معماری خانه‌های سنتی و اعیانی دامغان به شمار می‌رود.
برج پیر علمدار یکی از نمونه های برجسته معماری قرن پنجم ایران است. بر اساس کتیبه خط کوفی پیرامون برج ، این بنا بین سال های 417 تا 420 هجری قمری به دستور ابوحرب بختیاربن محمد، فرزند محمدابن ابراهیم ، برای پدرش ساخته شده است. براساس شعری از منوچهری، ابوحرب دامغانی حاجب دربار قابوس ابن وشمگیر« فلک المعالی» پادشاه زیاری بود که از جانب او به حکومت دامغان رسید. این برج در محله خوریا نزدیک مسجد جامع دامغان و در خیابان شهید مطهری ( ایستگاه) واقع گردیده است.
بنای آجری گنبد چهل دختر دامغان که قدمت آن به دوران سلجوقی برمی گردد در سال 466 هجری به دستور ابوشجاع موسوم به اسفاربکی بن اصفهانی ساخته شده است. این برج در مرکز شهر دامغان در خیابان امام خمینی واقع شده است. بنا دارای محیط خارجی 23 متر، قطر داخلی 5/5 متر و حدود 15 متر ارتفاع است. در قسمت تزیینات آجری بالای گنبدکتیبه ای به خط کوفی وجود دارد که ابتدای آن جمله (( امر ببناء هذالقبه الامیر الجلیل ابوشجاع اسفها)) و در قسمت آخر آن ((ثلثمائه)) آمده است.
مسجد شیخ لطف‌الله یکی از ارزشمندترین بناهای تاریخی اصفهان و یکی از چهار بنای اصلی پیرامون میدان نقش جهان است. این مسجد در ضلع شرقی میدان و روبه‌روی کاخ عالی‌قاپو قرار دارد و به دلیل گنبد کم‌نظیر، کاشی‌کاری‌های ظریف، محراب نفیس و طراحی متفاوت خود، جایگاه ویژه‌ای در معماری دوره صفوی دارد.